Stel een vraag
Van Ooijen's Hoveniers
Walstraat 37
6629 AD Appeltern
Van Ooijen's Hoveniers
Van Ooijen's Hoveniers
Walstraat 37
Appeltern
www.voh.nl
Kunnen wij u helpen? Stel een vraag

Bestrating / split / waterafvoer / goten

De tuin is een sociale buitenkamer geworden. De keuze voor uw stenen, groot of klein, glad of ruw, donker of licht, bepalen in grote mate de uitstraling van uw tuin.

Aan de hand van talloze prachtige voorbeeldtuinen ("Tuinen van Appeltern") met daarin onze producten kunt u uw gevoel volgen bij het maken van uw keuze. Bij elke tuin kunt u zien welke sierbestrating is gebruikt.

Let op: Groene aanslag op de bestrating. (Algen aanslag op tegels en klinkers wordt bijna altijd veroorzaakt door een teveel aan vocht, Dus zorg voor een goede drainage, goede afwatering en bij een vochtige tuin grof korrelig zand als basis!)

Het zandbed

Als we weten op welke hoogte en waar het pad of terras moet worden aangelegd, moet de ondergrond worden gemaakt. Er moet een ‘zandbed’ worden gevormd waar de bestrating op kan worden aangebracht.

De ondergrond voor paden en terrassen. Als we weten op welke hoogte en waar het pad of terras moet worden aangelegd, moet de ondergrond worden gemaakt. Er moet een ‘zandbed’ worden gevormd waar de bestrating op kan worden aangebracht.

De vrijkomende grond kan worden verdeeld over de rest van de tuin. In een hoogteverschil kunt u de grond ook kwijt. Mocht ook dat niet lukken, dan kunt u de grond afvoeren met een container. Als u met het graafwerk een stukje op weg bent, zou u bij het afvoeren van de grond ook steeds een kruiwagen zand mee terug kunnen nemen.

De opbouw van het zandbed

Het gebruik van de bestrating en de bodemgesteldheid van uw tuin bepalen de dikte en opbouw van de onderlaag. Een oprit behoeft een andere steen, maar ook een andere onderlaag dan een terras!

1. Een terras of pad zonder (auto) belasting
Op een normale stevige ondergrond volstaat een zandlaag van 20 cm. Zowel voor tegels als stenen. Een verharding met halfverharding (grind of split) kan rechtstreeks op het antiworteldoek op de bestaande grond worden aangebracht een onderlaag van gebroken puin kan natuurlijk ook.

bestrating bij een terras of pad zonder (auto) belasting.jpg

Let op: Bij toepassing antiworteldoek (Wanneer u antworteldoek gaat toepassen onder split of onder het grind, zorg er dan goed voor dat wortelonkruiden goed verwijderd zijn)

2. Paden en oprit met (auto) belasting
Bij een normale stevige ondergrond moet bij belasting toch de ondergrond een stuk steviger (dikker) zijn. Als u tegels gebruikt of een relatief dunne steen, moet naast 3 á 5 cm zand een ten minste 25 cm dikke laag met gebroken puinfracties worden aangebracht. Heeft u gekozen voor zeven à acht cm dikke stenen, dan kunt u volstaan met een zandlaag van 35 à 40 cm. Halfverharding die u gaat ‘berijden’ kan worden uitgestrooid over een 25 cm dikke laag gebroken puinfracties.

bestrating bij paden en oprit met (auto) belasting.jpg

3. Slappe ondergrond
Bij slappe ondergrond, bijvoorbeeld op veen, moet u zich goed laten voorlichten door plaatselijke hoveniers. In principe gaat het bij elke belasting en materiaalsoort om een tenminste 40 cm dikke laag puinfracties op een laag stabilisatiematten.

bestrating bij een Slappe ondergrond.jpg
Opsluiten van paden en terrassen

Betonnen opsluitbanden zijn in diverse maten en vormen in de handel. Ook hoek- en bochtstukken zijn er in verschillende maten. De banden worden in de rand van het zandbed geplaatst. Iets onder het niveau dat het bestratingsoppervlak krijgt.

Betonnen opsluitbanden zijn in diverse maten en vormen in de handel. Ook hoek- en bochtstukken zijn er in verschillende maten. De banden worden in de rand van het zandbed geplaatst. Iets (3 à 4 cm) onder het niveau dat het bestratingsoppervlak krijgt.

Dat is niet alleen vanwege een goede afwatering, maar het geeft ook de mogelijkheid planten over de banden te laten groeien, zodat deze enigszins aan het zicht worden onttrokken en u naderhand hoofdzakelijk de fraaie bestrating ziet. Het geeft ook de mogelijkheid om de bestrating, zonder dat de opsluitband te zien is, direct te laten aansluiten op een keienvlak naast een vijver. Zo wordt een harmonische overgang gecreëerd.

Rollaag
Ook een rijtje stenen, dezelfde als voor de bestrating worden gebruikt, kan heel goed als opsluiting dienen. Een heel stevige rand krijgt u door de stenen met de smalste, kopse kant boven, in een zogenaamde rollaag, naast elkaar in de grond te zetten. Maar met de lange, smalle kant boven kan ook. Een voordeel daarvan is dat er heel gemakkelijk bochten en rondingen gemaakt kunnen worden. Ook hier weer: iets onder het niveau van de rest van de bestrating.

Bestrating, rollagen.jpg

Opsluiting ondergrond
De opsluiting is er meer om de ondergrond op z’n plaats te houden dan de bestrating zelf. Als die maar met een puntje binnen de banden ligt,is het al goed. Zonder die opsluiting zal het zandbed onder de bestrating na verloop van tijd absoluut naar de zijkanten weglopen. Helemaal als er regelmatig flinke druk op wordt uitgeoefend, zoals bij een oprit voor een auto.

bestrating, opsluitbanden.jpg

Opsluiting grindpaden
Er zijn meerdere manieren om een grindpaadje te maken. U kunt de opsluiting maken van rollagen of betonbandjes. Als u alleen grind wilt gebruiken rechtstreeks op het antiworteldoek, dan moet u de bandjes vastzetten in een betonlaagje. Anders houdt u ze niet netjes op hun plaats. Gebruikt u gebroken puinfracties als onderlaag of halfverharding die zelf verdichtbaar is, dan blijven de banden ook zonder betonfundatie op hun plek.

bestrating, Opsluiting grindpaden.jpg

Alternatieven
De bestrating is ook op te sluiten tussen korte betonnen palissaden (ook bandpalissaden of bandjes), bielzen, speciale kunststof randen enzovoort. Ook als opsluiting niet per se nodig is, bijvoorbeeld bij grote tegels, geeft een omzoming om de rand te markeren vaak een mooi overgangseffect. Dat kan bijvoorbeeld met grote keien die zo natuurlijk mogelijk worden neergelegd.

Bochten en cirkels
Er zijn weliswaar bochtbanden voor grote, publieke terrassen. In een kleine tuin zult u de opsluiting moeten regelen met een rollaag. Ook bij bochtige paden gaat u met rollagen te werk.

Zandbed verdichten en vlak maken

Na het maken van de opsluiting volgt het definitieve verdichten van het zandbed. Voor het maken van de opsluiting is het zand al een keer verdicht, maar door het aanbrengen ervan ook weer gedeeltelijk losgemaakt.

Na het maken van de opsluiting volgt het definitieve verdichten van het zandbed. Voor het maken van de opsluiting is het zand al een keer verdicht, maar door het aanbrengen ervan ook weer gedeeltelijk losgemaakt.

Omdat tijdens het verdichten buitenwaartse druk op de opsluiting wordt uitgeoefend, moet aan de buitenkant daarvan de grond, als een soort tegenwicht, worden aangevuld. Daarvoor kunt u de bovengrond gebruiken die u bij het graven van het cunet heeft verwijderd. U voorkomt ermee dat de opsluitrand (betonbanden of rollaag) scheef wordt weggedrukt.

U mag het aantrillen of verdichten niet te lichtzinnig opnemen. Als u even bedenkt dat los zand ± 20% inklinkt (als het is aangezakt), begrijpt u dat u eigenlijk alleen volledig verdicht zand mag gaan vlak maken. Als een vier centimeter dik laagje niet is aangetrild en u legt daar een tegel op, dan zakt ook die tegel nog een centimeter. Dan ligt die dus meteen scheef ten overstaande van de andere tegels.

bestrating 7.jpg
Vlak maken of afreien

Als het zandbed is verdicht, moet het vervolgens worden gevlakt. Dat kan op verschillende manieren, maar het gebeurt altijd aan de hand van een geleidingssysteem, een afreisysteem. Er moet een basis zijn die de hoogte bepaalt. Dat kunnen bijvoorbeeld de opsluitranden zijn, die u op de juiste diepte aan de zijkanten van het pad of terras heeft ingegraven. Meestal zult u iets dieper moeten afreien, omdat de bestrating niet boven de opsluitbanden moet worden aangebracht.

Als de opsluiting ontbreekt, kan het ook met twee balkjes die u op het aangetrilde zandbed legt. In dat geval zult u het zandbed gelijk moeten trekken met de onderkant van de balkjes. U moet hierbij werken met een afreilat met inkepingen die over de balkjes heen passen.

U kunt nog een derde methode hanteren. Breng in plaats van een geleidingsbalk een zogenaamde stempel aan (een afdruk op de juiste diepte), zoals ook de ‘vloerensmeerders’ in huis dat doen. Met de afreilat houdt u dan de bodem van het ‘stempel’ als hoogtemaat aan. Er bestaat ook speciale metaalband aan een rol die voor een stevige basis in het stempel zorgt.

Om het zandbed voor een rond terras te vlakken, moet u de ronde vorm eerst in ‘parten’ verdelen. Doe dat door op het juiste niveau verdiepte stempels te maken die dicht genoeg bij elkaar liggen om als steun voor de reilat te kunnen dienen. Werk part na part af. Uiteraard werkt u altijd naar u toe en niet van u af, om geen ongewenste indrukken van knieën en schoenen in het gevlakte stuk te krijgen. Bij het ronde terras kan ook de opsluiting – indien aanwezig – als geleiding voor de reilat te dienen.

bestrating 8.jpg

Op afschot leggen

(Te veel) water blijft altijd een probleem… Na een regenbui mag er geen water blijven staan op uw paden en terrassen, maar het water mag ook niet tegen uw gevels aanstromen. Om het water te sturen moet u de bestrating onder ‘afschot’ leggen. Een beetje een schuine lijn. Eén à twee centimeter per meter is voldoende en met het blote oog nauwelijks waarneembaar. Een vier meter diep terras tegen de gevel met openslaande deuren, legt u aan de gevelkant dus zes tot acht centimeter hoger dan aan de kant van de tuin. Het water moet vervolgens in de tuin natuurlijk wel weg kunnen. Anders moet u een opvang maken met drainageslangen, een putje of een lijnafwateringsysteem. Een pad kunt u eenvoudig een beetje rondleggen om het water te sturen.

In verband leggen

Omdat stenen en tegels bepaalde maten hebben, kunt u ze in verschillende verbanden leggen. De verbanden worden niet alleen gebruikt vanwege hun esthetische waarde. Het ene verband is gewoon ook sterker dan het andere. Al honderd jaar wordt een aantal standaardmaten geproduceerd.

Waalformaat klinkers 20 x 5 x 10 cm (lengte, breedte, dikte)
Dikformaat klinkers 20 x 7 x 10 cm (lengte, breedte, dikte)
Keiformaat klinkers 20 x 10 x 10 cm (lengte, breedte, dikte)
Ijsselformaat klinkers 16 x 4 x 7 cm (lengte, breedte, dikte)

Hoewel de maten voor het bovenvlak nog steeds worden gehanteerd zijn de diktematen allang niet ‘heilig’ meer. U kunt dus ook een ‘waalformaat’ tegenkomen van zes centimeter dik.

Het bestraten

Als het zandbed is verdicht, de opsluiting is gemaakt en de ondergrond is afgevlakt, kunt u gaan bestraten. Laten we maar meteen duidelijk zijn dat het hierbij gaat over het leggen van stenen en tegels en niet het ambachtelijke straten.

Als het zandbed is verdicht, de opsluiting is gemaakt en de ondergrond is afgevlakt, kunt u gaan bestraten. Laten we maar meteen duidelijk zijn dat het hierbij gaat over het leggen van stenen en tegels en niet het ambachtelijke straten. Een echte stratenmaker straat met kaphamer elke steen afzonderlijk in het losse zand.

Het materiaal
Op hoofdlijnen hebben we het bij bestrating over vier soorten bestratingsmateriaal:

Gebakken stenen (ook gebruikt)
Betonproducten (tegels, stenen, vormstenen, platen)
Halfverharding (grind, split)
Natuursteen (tegels, brokken, keitjes, banen)

bestrating, betontegels, gebakken klinkers, split, grind, flagstones.jpg

Welk materiaal u ook kiest, de sterkte wordt bepaald door de dikte van de gekozen steen of tegel in combinatie met de dikte van de onderlaag. De steendikte bepaalt het houvast aan de andere steen. Bakstenen van acht centimeter hebben onderling veel meer wrijving dan tegels van twee centimeter dikte. Hoe minder wrijving tussen de stenen, des te steviger moet de onderlaag zijn.

bestrating leggen.jpg

Eigen patronen of kant en klaar
Het is waanzinnig leuk om zelf een patroon voor uw terras of oprit te bedenken. De honderden verschillende tegels en stenen laten zich op tientallen manieren combineren. Nog even voor de duidelijkheid: bij een verband bedoelt men meestal de ligging van een soort stenen of tegels. Bij patronen gaat het meer om figuren die gemaakt worden door materiaalsoorten te combineren.

bestrating, Eigen patronen of kant en klaar.jpg

Fabrikanten maken het u steeds makkelijker door kant-en-klare producten aan te bieden. De tegels zijn zodanig verpakt, dat u als vanzelf het goede patroon legt.

Het maken van spieën
Bochtige paden kunnen gecorrigeerd worden met zogenaamde spieën. Dit moet niet te vroeg, maar zeker ook niet te laat in de bocht gebeuren.

bestrating, Het maken van spieën in een Bochtige pad.jpg

Een cirkel ‘straten’
Een cirkel of rond terras moet u altijd van buiten naar binnen straten. Nooit andersom! Anders komt u niet goed uit. Het is onmogelijk om tot in het hart met hele stenen te straten. Dan ontstaan er namelijk te grote gaten tussen. Het hart wordt daarom anders opgevuld.

De afwerking

Als de bestrating eenmaal is gemaakt, moet u zorgen dat de stenen maximaal vast komen te liggen. En ook daarna heeft de bestrating zo nu en dan onderhoud nodig.

Als de bestrating eenmaal is gemaakt, moet u zorgen dat de stenen maximaal vast komen te liggen. En ook daarna heeft de bestrating zo nu en dan onderhoud nodig.

Zand invegen
Om de stenen goed vast te leggen, moeten de ruimtes (voegen) ertussen worden opgevuld met zand. Strooi vulzand – zand dat gemakkelijk tussen de voegen loopt - over de bestrating uit, laat het liggen en herhaal deze handelingen dagelijks gedurende een week. Inwateren (ook een regenbuitje) helpt om het zand goed tussen de stenen te krijgen.

Natrillen na het leggen
Een plaveisel van beton- of bakstenen komt extra stevig te liggen als deze bestrating na het leggen en het afstrooien met vulzand met de trilplaat wordt nagetrild. Ook het losse zand, dat u vóór het leggen van de bestrating op het zandbed heeft gestrooid om de gewenste afschotvorm te maken, wordt dan verdicht. In feite wordt de hele structuur nog eens extra verdicht en dat maakt het alleen maar sterker.

Onderhoud bestratingen en verhardingen

Nadat een bestrating is gelegd, moeten alle openingen tussen de stenen of tegels worden gevuld om het verband steviger te maken. Dat gebeurt met fijnkorrelig zand.

Invegen van zand
Nadat een bestrating is gelegd, moeten alle openingen tussen de stenen of tegels worden gevuld om het verband steviger te maken. Dat gebeurt met fijnkorrelig zand. Dat wordt uitgestrooid en ingeveegd. Het zakt tussen de bestrating weg. Door regelmatig vegen worden de voegen steeds beter gevuld. Veeg een aantal keren, afwisselend bij droog en bij nat weer. Na drie à vier weken zal een groot deel van het zand zijn opgebruikt. Veeg het resterende zand dan in een hoek en gebruik dat als er daarna nog een open voeg ontstaat. Vanaf het moment dat het zand op de bestrating is gestrooid, kunt u er gebruik van maken.

Belasting
Op een looppad kan niet met zwaar materiaal (een auto) worden gereden. Daar is de ondergrond en de gekozen bestrating niet op berekend en de kans op verzakking is groot. De ondergrond van een pad, oprit of parkeerplaats voor auto’s wordt steviger en dikker geconstrueerd.

Grond in de rand niet losmaken
Bestrating van kleinschalige elementen (keien, klinkers enz.) wordt binnen stevige randen opgesloten om het op z’n plaats te houden. Zo’n rand moet blijvend voldoende tegendruk van de grond erachter krijgen. Ga daar dus niet graven of spitten zodat die druk wegvalt. De opsluiting zakt naar buiten en de bestrating zal ook gaan verzakken.

Reiniging
Vooral kleinschalige bestrating kan eens per jaar grondig gereinigd worden met een hogedrukreiniger. Daarmee wordt al het vuil en onkruid uit de voegen gespoten. Vervolgens nieuw zand inwassen en de bestrating is weer als nieuw. Deze behandeling zorgt ook voor een betere hemelwaterafvoer en onkruidgroei wordt tegengegaan. Mos, algengroei (groene aanslag) en onkruid zijn chemisch te bestrijden, maar die middelen nemen de oorzaak niet weg.

Zorg dat het niet glad wordt. Schrob met water en zand na eerst een anti-algmiddel te hebben toegepast. Eens per jaar (in het voorjaar) zo’n behandeling is genoeg.

Grindplateaus
Grindlagen worden meestal op antiworteldoek aangebracht. Dat houdt onkruidgroei vanuit de ondergrond tegen. Maar onkruid kan wel ontkiemen in de rommel (Saharazand, afval enz.) die altijd wel in het grind waait, regent of valt. Daaruit ontstaat een dunne voedingsbodem voor plantengroei als deze niet regelmatig wordt verstoord. Daarom zo nu en dan het grind even doorharken en grof onkruid verwijderen zodra u dit ziet. Lichtgekleurd (of wit) grind kan eens per jaar met een anti-algmiddel schoongemaakt worden. Let ook op dat de grond van aangrenzende borders niet over het grindplateau wegvloeit.

Legpatronen van bestrating (voorbeelden hoe u tegels en klinkers kunt verwerken in uw tuin)

bestratingspatronen, legpatronen klinkers en tegels 1.jpg

Download hier de bestratingspatronen (legvoorbeelden bestrating)

Lees meer
Lees minder